ھەپتىدە ئەڭ كۆپ ئوقۇلغانلار

بىزنى تەقىپ قىلىڭ

قانچە نەپەر ئىسلام خەلىپىسى بار؟

قانچە نەپەر ئىسلام خەلىپىسى بار؟

(تەرجىمە ئەسەر) 

 

    ئىسلام دىنى بارلىققا كېلىپ بۈگۈنگىچە دۇنيادىن قانچە نەپەر ئىسلام خەلىپىسى ئۆتتى؟

   خېلىپە ئىسمى، ئىسلام پەيغەمبىرى مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ھىجرىيە 632- يىلى  ئالەمدىن ئۆتكەندىن كېيىن مۇسۇلمانلارغا باشلامچىلىق قىلغان كىشىلەرگە بېرىلگەن ئىسىم بولۇپ، خەلىپىلەر 6 دەۋىرگە ئايرىلىدۇ.

1- قىسىم خەلىپىلەر تۆت خەلىپە دەۋرىدۇر. باشقا خەلىپىلەرنىڭ زامانى 5 خەلىپە زامانى دەپ ئاتىلىدۇ.

    پەيغەمبىرىمىزدىن كېيىن جەمئى 117 خەلىپە ئۆتتى.

    تۇنجى خەلىپە ھەزرىتى ئابابەكرى سىددىق رەزىياللاھۇ ئەنھۇ بولۇپ، ئاخىرقى خەلىپە 2-

ئابدۇل مېجىت بولۇپ ھېساپلىنىدۇ.

    خەلىپىلىك 1924- يىلى تۈركىيە جۇمھۇرىيېتى تەرىپىدىن ئەمەلدىن قالدۇرىلدى.

    يوقىرىدا ئېيتىپ ئۆتكىنىمىزدەك 6 دەۋىرگە ئايرىلغان خەلىپىلەر تۆۋەندىكىچە:

    1- تۆت خەلىپە ياكى، خۇلەفائى راشىدىن دەۋرى.

    2- ئەمەۋىلەر دەۋرى (661- 750- يىللىرى ئارىسىدا 14 خەلىپە ئۆتكەن بولۇپ، خەلىپىلىك 89 يىل بويىچە ئەمەۋىلەردە بولدى).

    3- ئابباسىلەر دەۋرى (750- 1258- يىللىرى ئارىسىدا جەمئى 37 خەلىپە ئۆتكەن بولۇپ، خەلىپىلىك 508 يىل بويىچە ئابباسىلەردە بولدى).

    4- پاتىمىيە خەلىپىلىرى دەۋرى (910- 1171- يىللىرى ئارىسىدا جەمئى 14 خەلىپە ئۆتكەن بولۇپ، بۇلارنىڭ خەلىپىلىك دەۋرى 161 يىلدۇر).

    5- مەملۇك ھىمايىسى دەۋرى (1259- 1517- يىللىرى جەمئى 18 خەلىپە ئۆتكەن بولۇپ، خەلىپىلىك 258 يىل مەملۇك ھىمايىسىدىكى ئابباسىلەردە قالدى).

    6- ئوسمان ئىمپېرىيىسى دەۋرى (1517- 1924- يىلى جەمئى 30 خەلىپە ئۆتكەن بولۇپ، خەلىپىلىك 407 يىل بويىچە ئوسمان ئىمپېرىيىسىدە بولدى).

 

1- تۆت خەلىفە ياكى خۇلەفائى راشىدىن دەۋرى

 

    بۇ دەۋىر مۇھەممەد سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ۋاپاتىدىن كېيىنلا خەلق تەرىپىدىن سايلاش ئېلىپ بېرىش ئارقىلىق مەيدانغا كەلگەن تۆت خەلىپە دەۋرىدۇ. بۇلار-

    1- ھەزرىتى ئابابەكرى سىددىق ر. ئەنھۇ. خەلىپىلىك دەۋرى (632- 634)

    2- ھەزرىتى ئۆمەر رەزىياللاھۇ ئەنھۇ                                   (634- 644)

    3- ھەزرىتى ئوسمان رەزىياللاھۇ ئەنھۇ                                (644- 657)

    4- ھەزرىتى ئېلى رەزىياللاھۇ ئەنھۇ                                    (656- 661)

 

2- ئەمەۋىلەر دەۋرى

 

    ئەمەۋىلەر دەۋرىدىكى خەلىپىلەر جەمئى 14 نەپەر:

    1- مۇئاۋىيە .  .  .  .  .  .  .  .  .  661- 680 يىللىرى ئارىسىدا خەلىپە بولغان.

    1- يېزىد  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  680- 683

    2- مۇئاۋىيە .  .  .  .  .  .  .  .  .  683- 684

    1- مەرۋان .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 684- 685

    ئابدۇل مېلىك .  .  .  .  .  .  .  .   686- 705

    1- ۋېلىد .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   705- 715

    سۇلايمان بىن ئابدۇل مەلىك .  .  715- 717

    ئۆمەر بىن ئابدۇل ئەزىز .  .  .  .  717- 720

    2- يېزىد  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  720- 724

    ھىشام بىن ئابدۇل مېلىك .  .  .   724- 743

    2- ۋېلىد .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   743- 744

    3- يېزىد  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  744

    ئىبراھىم بىن ۋېلىد .  .  .  .  .  .   744

    2- مەرۋان .  .  .  .  .  .  .  .  .    744- 750

 

3- ئابباسىلەر دەۋرى

 

    ئابباسىلەر دەۋرىدە جەمئى 37 خەلىپە ئۆتتى. بۇلار تۆۋەندىكىچە:

    سېففاھ (ئابباسى) (ئەبۇل ئابباس) 750- 754- يىللىرى ئارىسىدا.

   مەنسۇر (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .   754- 775

    مەھدى (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  775- 785

    ھادى (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  . 785- 786

    ھارۇن رېشىد .  .  .  .  .  .  .  .  .  786- 809

    ئېمىن (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .   809- 813

    مېمۇن (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .   813- 833

    مۇتاسىم (ئابباسى) .  .  .  .  .  .    833- 842

    ۋاسىق (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  842- 847

    مۇتەۋەككىل (ئابباسى) .  .  .  .  . 847- 861

    مۇنتاسىر (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  861- 862

    مۇستائىن (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  862- 866

    مۇتېز (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .    866- 869

    مۇھتېدى (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  869- 870

    مۇتېمىد (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .   870- 892

    مۇتېزىت (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  892- 902

    مۇقتېفى (ئابباسى) .  .  .  .  .  .   902- 908

    مۇقتېدىر (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  908- 932

    قاھىر (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  .  932- 934

    رازى (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  .  934- 940

    مۇتتاقى (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  940- 944

    مۇستەقفى (ئابباسى)  .  .  .  .  .  944- 946

    مۇتى (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  .  946- 974

    ئەتتائى (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  974- 991

    قادىر (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  991- 1031

    قائىم (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .   1031- 1075

    مۇقتېدى (ئابباسى) .  .  .  .  .   1075- 1094

    مۇستازھىر (ئابباسى) .  .  .  .  . 1094- 1118

    مۇستارشىد (ئابباسى)  .  .  .  .  1118- 1135

    راشىد (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  1135- 1136

    مۇكتېفى (ئابباسى)  .  .  .  .  .  1136- 1160

    مۇستېنجىد (ئابباسى) .  .  .  .   1160- 1170

    مۇستېزى (ئابباسى) .  .  .  .  .  1170- 1180

    ناشىر (ئابباسى) .  .  .  .  .  .   1180- 1225

    زاھىر (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .   1225- 1226

    مۇستەنسىر (ئابباسى) .  .  .  .  1226- 1242

    مۇستەسىم (ئابباسى) .  .  .  .   1242- 1258

 

4- فاتىمىيە خەلىپىلىرى

 

    فاتىمىيە خەلىپىلىرى جەمئى 14 نەپەر

    بۇلار قاھىرەدە ھۈكۈم سۈرگەن شىئە مۇسۇلمان خەلىپىلەر بولۇپ، سۈننى مۇسۇلمانلار تەرىپىدىن ئېتىراپ قىلىنمايدۇ.

مەھدى (ئۇبەيدۇللاھ ئەل- مەھدى بىللاھ) ... (910- 934) فاتىمىيە خانىدانىنىڭ قۇرغۇچىسى

قائىم (مۇھەممەد ئەل- قائىم بى- ئەمرۇللاھ)...934- 946

مەنسۇر (ئىسمائىل مەنسۇر بى- نەسرۇللاھ) .... 946- 953

مۇئىزز (ئەبۇ تەمىم ئەل- مۇ`ئىزز لى- دىنىللاھ) 953- 975

ئەزىز (ئەبۇ مەنسۇر نىزار ئەزىز بىللاھ)  . . . .  975 - 996

ھاكىم (ئەل- ھاكىم بى- ئەمرۇللاھ) . . . . . .  996- 1021

زاھىر (ئېلى ئەز- زاھىر) . . . . . . . . . . . . . . 1021- 1036

مۇستەنسىر (مائاد ئەل- مۇستەنسىر بىللاھ) ... 1036- 1094

مۇستالى (ئەخمەد ئەل- مۇستالى) . . . . . . .  1094- 1101

ئامىر (مەنسۇر ئامىر بى` ئەھكامىللاھ) . . . .  1101- 1130

ھافىز (ئەل- ھافىز) . . . . . . . . . . . . . . . . .  1130- 1149

زافىر (ئەل- زافىر)  . . . . . . . . . . . . . . . . .  1149- 1154

فائىز (ئەل- فائىز بى- ئەمرىللاھ)  . . . . . . .  1154- 1160

ئاشىد (ئەل- ئاشىد)  . . . . . . . . . . . . . . .  1160- 1171

   

5- مەملۈك ھىمايىسى دەۋرى

   

    مەملۈك ھىمايىسى دەۋرىدىكى خەلىپىلەر جەمئى 18 نەپەر.

ئابباسىلار خانىدانىنىڭ مىسىردىكى مەملۇك سۇلتانلىقى ھىمايىسى ئاستىدا بولغان دەۋىردە ئۆتكەن خەلىپىلەر:

    مۇستەنسىر (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1259- 1261

    1- ھاكىم .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .    1262- 1302

    1- مۇستەقفى .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  1302- 1340

    1- ۋاسىق  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1340- 1341

    2- ھاكىم  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1341- 1352

    1- مۇتادىد  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1352- 1362

    1- مۇتەۋەككىل  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1362- 1383

    2- ۋاسىق .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1383- 1386

    مۇتاسىم (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1386- 1389

    1- مۇتەۋەككىل (ئىككىنچى قېتىم)  .  .  .   1389- 1406

    مۇستەئىن (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  1406- 1414

    2- مۇتادىد  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  1414- 1441

    2- مۇستەقفى  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 1441- 1451

    قائىم (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  . 1451- 1455

    مۇستەنجىت (ئابباسى) .  .  .  .  .  .  .  .  .  1455- 1479

    2- مۇتەۋەككىل  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  1479- 1497

    مۇستەمسىق (ئابباسى)  .  .  .  .  .  .  .  .   1497- 1508

    3- مۇتەۋەككىل .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   1508- 1517

 

6- ئوسمان ئىمپىرىيىسى دەۋرى

 

    ئوسمان ئىمپىرىيىسى دەۋرىدىكى خەلىپىلەر جەمئى 30 نەپەر .

    ئوسمانلى دۆلىتى 1517- يىلى 1- ئاينىڭ 22- كۈنىدىكى رىدانىيە ئۇرۇشىدا غەلىبە قىلغاندىن كېيىن، مەملۈك سۇلتانلىقىنى ئاخىرلاشتۇرۇپ خەلىپە ئۇنۋانىنى ئالغان پادىشاھلار:

    ياۋۇز سۇلتان سېلىم  .  .  .  .  .  (1517- 1520)

    قانۇنى سۇلتان سۇلايمان .  .  .  (1520- 1566)

    2- سېلىم  .  .  .  .  .  .  .  .  .   (1566- 1574)

    3- مۇرات .  .  .  .  .  .  .  .  .   (1574- 1595)

    3- مەھمەت .  .  .  .  .  .  .  .   (1595- 1603)

    1- ئەخمەت .  .  .  .  .  .  .  .   (1603- 1617)

    1- مۇستاپا .  .  .  .  .  .  .  .  . (1617- 1618)

    2- ئوسمان .  .  .  .  .  .  .  .  .  (1618- 1622)

    1- مۇستافا (2- قېتىم) .  .  .  .  (1622- 1623)

    4- مۇرات .  .  .  .  .  .  .  .  .   (1623- 1640)

    1- ئىبراھىم .  .  .  .  .  .  .  .   (1640- 1648)

    4- مەھمەد  .  .  .  .  .  .  .  .   (1648- 1687)

    2- سۇلايمان .  .  .  .  .  .  .  .  (1687- 1691)

    2- ئەخمەد .  .  .  .  .  .  .  .  . (1691- 1695)

    2- مۇستافا .  .  .  .  .  .  .  .  .  (1695- 1703)

    3- ئەخمەد  .  .  .  .  .  .  .  .   (1703- 1730)

    1- مەھمۇد  .  .  .  .  .  .  .  .  . (1730- 1754)

    3- ئوسمان .  .  .  .  .  .  .  .  . (1754- 1757)

    3- مۇستافا .  .  .  .  .  .  .  .  .  (1757- 1774)

    1- ئابدۇل ھېمىت  .  .  .  .  .  . (1774- 1789)

    3- سېلىم  .  .  .  .  .  .  .  .  .   (1789- 1807)

    4- مۇستافا  .  .  .  .  .  .  .  .  . (1807- 1808)

    2- مەھمۇد .  .  .  .  .  .  .  .  . (1808- 1839)

    ئابدۇل مېجىت .  .  .  .  .  .  .  (1839- 1861)

    ئابدۇل ئېزىز   .  .  .  .  .  .  .  (1861- 1876)

    5- مۇرات .  .  .  .  .  .  .  .  .  1876- يىلى

    2- ئابدۇل ھېمىت .  .  .  .  .  . (1876- 1909)

    5- مەھمەد رېشاد  .  .  .  .  .   (1909- 1918)

    6- مەھمەد  .  .  .  .  .  .  .  .  (1918- 1922)

    2- ئابدۇل مېجىت  .  .  .  .  .  (1922- 1924). بۇ ئاخرقى خەلىپە بولۇپ، پادىشاھ بولماي تۇرۇپ خەلىپە بولغان ئوسمان ئىمپېرىيىسىنىڭ ئاخىرقى بىر ئەزاسىدۇر.

 

    تەييارلىغۇچى: مەمەت تۇرسۇن ئۇيغۇر

 

 

 

http://www.bilgiufku.com/kac-tane-islam-halifesi-vardir.html

http://www.turkbilimi.com/halifeler-siralamasi/


  • ئىنكاس يوللاش
  • ئىسىم  : 
  • ئىلخەت : 
  • تېكىست : 
ئىنكاسلار
  • بۇ مەزمۇنغا ئائىت ھەرقانداق ئىنكاس يوق

رەسىم ۋە لاھىيە

Copyright © 2014 بارلىق نەشىر ھوقۇقى ئىستىقلال تورىغا مەنسۇپ