<>

ھەپتىدە ئەڭ كۆپ ئوقۇلغانلار

بىزنى تەقىپ قىلىڭ

غايە توغرىسىدا

غايە توغرىسىدا  

ئاپتورى: ئۇستاز ئەمرۇ خالىد

تەرجىمە قىلغۇچى: ھىلالى

ھاياتتىكى غايەڭ زادى نېمە؟ نىشانىڭ قايسى؟

قېرىنداشلار! ئەمەلىيەتتە ئەتراپىمىزدا نۇرغۇنلىغان كىشىلەر، بولۇپمۇ ياشلار بۇ ھاياتتا نېمە مەقسىتى بارلىقىنى بىلمەي ياشىماقتا؛ ئۇلارنىڭ سىرتقى ھالىتىدىن چىقىپ تۇرغىنى پەقەت ياشاش، يېيىش-ئىچىش، ئىشلەش، ئۆيلىنىش... ھايات مۇشۇنداق ئۆتىدۇ دەپ ئويلىشىدۇ...

بۈگۈن بىز بۇ تېمىدا سۆزلەيمىز. ھاياتىڭدا مۇشۇنداقلا غايىسىز ياشىغىنىڭ توغرىمۇ؟ ياكى تۇرمۇشتا ئېنىق غايە-مەقسەتلەرگە ئىگە بولۇشۇڭ كېرەكمۇ؟ مەن سىلەر بىلەن ئوچۇق-يورۇق سۆزلىشىپ باقاي!

بۈگۈنكى تېما ئىنتايىن قاراتمىلىققا ئىگە، خۇسۇسەن ياشلارغا تېخىمۇ شۇنداق. نېمىشقا؟ چۈنكى ياشتا چوڭلار ھاياتتىكى نىشانلىرىنى بەلگىلەپ بولغان دەپ چۈشىنىلىدۇ. ياشلار بولسا بۇ مەسىلىدە ئاساسلىق كۆزدە تۇتۇلىدۇ، ھاياتتىكى نىشانلىرىڭ نېمە؟ بۇ دۇنيادا مەۋجۇد بولۇشنىڭ ھېكمىتى قايسى؟

بېلىشىڭ كېرەككى -ياشلىق- ھاياتتىكى ئەڭ قىممەتلىك مەزگىل، ئۇ پۈتۈن ئۆمرىڭنىڭ ئەڭ گۈزەل ۋاقىتلىرى، بالىلىق مەزگىلى بولسا ئەقىلسىز ساغلاملىق مەزگىلى، قېرىلىق بولسا ياشلىقتىن مەھرۇم دانالىق باسقۇچى، پەقەت ياشلارلا ساغلاملىق ۋە پىشقان ئەقىل ئىگىسىدۇر.

شۇڭا ئىسلام دىنىمىزنىڭ ياشلارغا ئەھمىيەت بىلەن قارىشىدىن، رەسۇلىمىزنىڭ تۆۋەندىكى سۆزى ئارقىلىق ياشلىققا ئەھمىيەت بېرىشىدىن ئەجەپلەنگىلى بولمايدۇ: «قىيامەت كۈنى تۆت نەرسىدىن سورالماي تۇرۇپ بەندىنىڭ قەدەملىرى قوزغالمايدۇ: ئۆمرىنى قانداق ئۆتكۇزگەن، ياشلىقىنى نېمىگە ئىشلەتكەن، مال-مۈلكىنى نەدىن تېپىپ نېمىگە سەرپ قىلغان ۋە ئىلمى ئارقىلىق قانداق ئەمەل قىلغان». (تىرمىزى رىۋايەت قىلغان)

ئويلاپ باققىن!

شۇ ۋاقىتتا پۈتۈن ھاياتىڭ ھەققىدە بىرمۇ-بىر ھېساپ بېرىسەن، مۇنداق كۈندىكى مۇنداق سائەتلەر، شۇ ۋاقىتتا پۈتۈن ھاياتىڭ ھەققىدە بىرمۇ-بىر ھېساپ بېرىسەن، دىيىلىپ ئۆمرىڭ تولۇق سۈرۈشتە قىلىنىدۇ، نېمە دېگەن قىيىن سوراق ھە! پۈتۈن ئۆمرىنى نىشانسىز، مەقسەتسىز ئۆتكۈزۈۋەتكەن بىرىنى تەسەۋۋۇر قىلىپ باققىن؟! بولۇپمۇ ئۆز ئۆمرىڭدىن ئومۇمى رەۋىشتە سورالغاندىن كېيىن، مەخسۇس ياشلىقىڭدىن ھېساپ بېرىدىغانلىقىڭنى خىيالىڭغا كەلتۈر!

سەن بەلكىم مۇنداق دىيىشىڭ مۇمكىن: پۈتۈن ئۆمرۈمدىن ھېساپ بەرگەندن كېيىن ياشلىغىم توغرۇلۇق قايتا سوراق قىلىنىشىم نېمە ئۈچۈن؟ شۇنداق، چۈنكى بۇ دەۋر ھاياتىڭنىڭ ئىنتايىن مۇھىم باسقۇچى بولغانلىقىدىندۇر!

شۇڭا قۇرئان كەرىمنىڭ ياشلىق مەسىلىسىگە ئالاھىدە كۆڭۈل بۆلگەنلىكىنى كۆرىمىز، مەسىلەن: ئالتە ياكى يەتتە نەپەر ياش يىگىت تۈپەيلىدىن ئاللاھ تائالا كائىناتنىڭ قانۇنىيىتىنى ئۆزگەرتىۋەتكەنلىكىنى ئۇقىمىز، ئويلاپ باققىن! بىر نەچچە يىگىت سەۋەپلىك ئالەم قانۇنىيىتى ئۆزگەرگەن؟ شۇنداق! ئاللاھ تائالا غاردىكىلەر توغرۇلۇق مۇنداق دەيدۇ: {ئۇلار ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتقان، بىز ھىدايەتنى زىيادە قىلغان يىگىتلەردۇر، ئۇلارنىڭ ئىرادىسىنى مۇستەھكەم قىلدۇق...}، (كەھف سۈرىسى13- 14- ئايەتلەر).

بۇ يىگىتلەرنىڭ ئۆمرى 16-17 ياشلاردا ئىدى... ئالەم قانۇنىيەتلىرى بۇلار ئۈچۈن ئۆزگىرىپ كەتكەن: {كۇن چىققان چاغدا ئۇلارنىڭ غارنىڭ ئوڭ تەرىپىگە ئۆتۈپ كەتكەنلىكىنى، كۈن ئولتۇرغان چاغدا ئۇلارنىڭ غارنىڭ شىمال تەرىپىگە ئۆتۈپ كەتكەنلىكىنى كۆرىسەن،ئۇلار بولسا غارنىڭ (ئوتتۇرىسىدىكى) بوشلۇقتىدۇر}، (كەھف سۈرىسى،17- ئايەت)

يەنى ئاللاھ تائالا ئۇلارنى قۇياش نۇرىدىن ساقلىغان، غارنى ئۇلارغا لايىقلاشتۇرۇپ بەرگەن، قۇياش چىققان چاغدا غارنىڭ ئوڭ تەرىپىگە ئاغسا، قۇياش پاتقان چاغدا سول تەرىپىگە ئېغىپ، قۇياش تەرىپىدىن شۇنداق ئۇزاق ياتقان شارائىتتىمۇ  بەدەنلىرىگە زەرەر يەتمەسلىگى كۆزلەنگەن. مانا بۇ ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە رەھمىتىنىڭ دەلىللىرىدىن بىرى ئىدى.

ئەمدى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامغا كەلسەك، ئالەم قانۇنىيەتلىرى ئۇ سەۋەپلىك ئۆزگەرتىلگەن يەنە بىر يىگىت ھىساپلىنىدۇ، ئۇ 16 ياش ۋاقتىدا ئوتقا تاشلانغان ئىدى: {بىز ئوتقا «ئى ئوت! ئىبراھىمغا سالقىن ۋە ئامانلىق (بەخىش ئېتىدىغان) بولۇپ بەرگىن» دىدۇق}، (ئەنبىيا سۈرىسى، 69-ئايەت).

يىگىتلەر! بۇ سۆزلەرنى شۇنى بىلىشىڭلار ئۈچۈن قىلۋاتىمەنكى، ئارىمىزدا ئاللاھنىڭ نەزىرىدە ئالاھىدە قەدىر-قىممەتكە ئىگە يىگىتلەر تېپىلىدۇ. شۇڭا بىر ياش يىگىت بولۇش سۈپىتىڭ بىلەن ئۆز قىممىتىڭنى سەل چاغلىما، ھەم شۇنىڭ بىلەن بىللە دۇنيادا مەخسەت نىشانسىز ياشىغىنىڭ ھەقىقەتەنمۇ سەن ئۈچۈن ئەيىب سانىلىدۇ! دائىم ئۆز-ئۆزەڭدىن: ھاياتتىكى نىشانلىرىم زادى نېمە؟ دەپ سورىغىن! بۇ دۇنيادا نېمە ئۈچۈن ياشاۋاتىمەن؟ يېيىش-ئىچىش ۋە ئۆلۈش ئۈچۈنلىمۇ؟ بۇ زادى ئەقىلغا مۇۋاپىقمۇ؟ نېمە ئۈچۈن ياشاۋاتقىنىڭنى بىلمەستىن ھايات كەچۈرىۋاتامسەن؟!

ئوتتۇرا مەكتەپنى مۇنچە نومۇر بىلەن پۈتتۈردۈڭ، ئاندىن مۇنداق فاكۇلتىتقا كىردىڭ، ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن پالانى ئورۇندا ئىشلدىڭ، مۇنچىلىك پۇل تاپتىڭ، ئاندىن توي قىلىپ پەرزەنت كۆردىڭ، ئاخىرى ئۆلۈپ كەتتىڭ...بۇ توغرىمۇ؟!

رەسۇلۇللاھنىڭ بۇ سۆزىگە قارا: «ياشلار ماڭا ئىشەندى، قېرىلار يالغانچىغا چىقاردى».

گوياكى رەسۇلىمىز بىزگە شۇنداق دىمەكچى ئىدىكى، ئالەمگە تارالغان بۇ ئىسلام  ياشلارنىڭ يەلكىسى بىلەن تىك تۇرغان ئىدى...

تۆۋەندىكى ئۈلگىلەرگە ئورتاق قاراپ باقايلى:

ئەلى ئىبنى ئەبۇ تالىب ھىجرەت كېچىسى رەسۇلۇللاھنىڭ كارۋىتىدا ئۇخلىغان بولۇپ ياتقان، شۇ چاغدا 20ياشتا ئىدى، رەسۇلۇللاھ ئۇنىڭ بۇ ۋەزىپىگە يارايدىغانلىقى بىلگەچكە ئۇنىڭغا تاپشۇرغان.

* ئەبۇ بەكرىنىڭ قىزى ئەسما غاردىكى رەسۇلۇللاھقا تاماق توشىغان ۋە ھىجرەتكە زور تۆھپە قوشقان، شۇ چاغدا ئۇ 23 ياشتا ئىدى.

* مۇئاز ئىبنى جەبەلنى رەسۇلۇللاھ يەمەن ئەھلىگە يېتەكچى قىلىپ ئەۋەتكەن، شۇ چاغدا ئۇ تېخى 20 ياش ئىدى...

بۇ نېمىنى چۈشەندۈرىدۇ؟!

ياشلار مېنىڭ يۇقۇرقى مىساللار ئارقىلىق دىمەكچى بولغىنىم:

سەن ئىنتايىن قىممەتلىك، ئۇنداقتا نېمە ئۈچۈن ئۆز قەدىر-قىممىتىڭنى كۆزگە ئىلمايسەن؟ نېمە ئۈچۈن نىشان-مەخسەتسىز ياشايسەن؟

قېرىنداشلار! مەن نېمە ئۈچۈن بۇ سۆزلەرنى قىلىۋاتىمەن؟

چۈنكى مەن جەمىيىتىمىزنىڭ نىشان-مەخسەتسىز ياشلار كىرزىسىگە پاتقانلىقىنى كۆرمەكتىمەن، ھەر كۈنى يېڭىدىن يېڭى كافىخانىلار پەيدا بولماقتا! كافىخانىلار ئەڭ سودىسى راۋاج تاپقان ئورۇنلار بولىۋاتماقتا، نېمە ئۈچۈن؟چۈنكى ياشلار ئۇ جايلاردا سائەت-سائەتلەپ ئولتۇرىۋاتىدۇ، بەزىدە ماشىنام بىلەن ئايرىم قەھۋەخانىلارنىڭ ئالدىدىن ئۆتۈپ قالىمەن، گۈلدەك ياشلارنى كۆرىمەن، لېكىن مىڭ ئەپسۇسكى، ئۇلار يا دومىنو ئويناپ ئولتۇرغان، يا چىلىم چېكىۋاتقان، ياكى ھېچ مەخسەتسىز لاغايلاپ يۈرگەنلىكىنى كۆرىمەن...

ياش قىزلارغا تېخىمۇ ئېچىنېمەن، ئۇلارنىڭ ھاياتلىقتىكى پۈتۈن خىيالى ئەڭ يېڭى گىرىم بۇيۇملىرى قايسىلار؟ پالانىخان مۇنداق نەرسە سېتىۋاپتۇ... مۇدا كىيىملەرنى سېتىۋېلىش ئۈچۈن چەتئەلگە سەپەر قىلسام... دېگەنلەردىن ئىبارەت...

بۇ زادى توغرىمۇ؟

بىر قىزنىڭ پۈتۈن غېمى ئۆزىنىڭ چىرايلىق ياكى ئۇنداق ئەمەسلىكى بولسا، بۇ ئەقىلگە لايىقمۇ؟

بىر يىگىتنىڭ پۈتۈن ئارزۇسى پالانىخاننى ئۆزىگە قارىتىش بولۇپ قالغىنى توغرىمۇ؟

ئەپسۇسكى مۇنداق چاكىنا ياشلارنىڭ ئۈلگىسىنى كۆرمەكتىمەن... قورساق بېقىشتا ئائىلىسىدىكىلەرگە تايىنىۋالغان... ئۆزىنىڭ كەلگۈسىنى قۇرۇپ چىقىشقا چولىسى يوق! بارلىق غايىسى تېزلىكتە ئەرگە تېگىۋېلىش بولغان قىزلار... نېمە ئۈچۈن؟چۈنكى بارلىق قىزلار ھامىنى ئەرگە تېگىدۇ، ھايات مۇشۇنداق داۋاملىشىپ كېتىۋىرىدۇ...

ياشلار! بۇنداق لەشتەك بوشلۇقتا ياشىماسلىقىمىز كېرەك، بۇ ئارقىلىق گۈزەل جەمئىيەت بەرپا قىلىشىمىز مۈمكىن ئەمەس!

بىلەمسەن، سوتسىئولوگلار (جەمىيەتشۇناسلار) جەمئىيەتنىڭ بىر مۇنچە يىللاردىن كېيىنكى جەمئيەتنىڭ قانداق شەكىلدە بولىدىغانلىقىنى بەلگىلىيەلەيدۇ؛ بۇ جەمئىيەت قانچە يىللاردىن كېيىن ۋەيران بولىدىغانلىقىنى قىياس قىلالايدۇ.

ئۇلار نېمىگە ئاساسەن ھۆكۈم چىقىرىدۇ؟ ئۇلار ياشلارنىڭ ئەھۋالىنى ۋە ئۇلارنىڭ نېمىگە قىزىقىدىغانلىقىنى تەتقىق قىلىدۇ، ئەگەر ئۇلار ئۆزلۈكىنى يوقاتقان، نىشانسىز ياشلارنى بايقىسا، بۇ جەمئيەت قانچە يىلدىن تۈگىشىدىغانلىقىنى بىلىۋالىدۇ، ئۇلار ئىنچىكە ھېساپلاپ ھۆكوم قىلىدۇ.

بۇ سۆزلەر كىم ھەققىدە؟ بۇ غەرب جەمىيىتىدىكى ياشلارنىڭ ئەھۋالى، قىزىقىشى ھەققىدىكى سوتسىئولوگلارنىڭ تەھلىلى.


  • ئىنكاس يوللاش
  • ئىسىم  : 
  • ئىلخەت : 
  • تېكىست : 
ئىنكاسلار
  • بۇ مەزمۇنغا ئائىت ھەرقانداق ئىنكاس يوق

رەسىم ۋە لاھىيە

Copyright © 2014 بارلىق نەشىر ھوقۇقى ئىستىقلال تورىغا مەنسۇپ